43 ve tam kare arasındaki açı farkı

Ön sıcak

Duyanlaraaaaaaaaaa duyyymayanlaaara
Soranlaraaaaaaa sormayanlaaraa
Ben onuuuuu seviyoruuum çoook seviiiyorum seviyorum seviiiiiyoooruuum

Bu şarkıyı görür görmez söyleyen aklınıza geldiyse ya 40 üzerisiniz ya da kaliteli arabesk seviyorsunuz. Artık böyle naif, sakin, nazik, saygılı düzgün sanatçılar ön planda değil.
Cengiz abimiz Cumhurbaşkanlığı’nın 30 milyon harcadığı konser serisinde de var. Arif Susam, Ümit Besen, Cengiz Kurdoğlu’nun konserine Youtube’da bir göz atın derim. Aşağıda Duyanlara Duymayanlara’nın orjinal hali var:

Ümit Besen konserinde beni çok şaşırttı. Elinde Gibson Les Paul var yahu 🙂 Gary Moore’un “Still Got The Blues” çaldığı aletle Dert Bende ve Mihriban çaldı 🙂 Süper bence.

Bu 30 milyon harcandı denen konser serisi aslında teoride çok da kötü değil. Sanata destek olmak iyi birşey ama buradaki dert şu: Sadece kendilerine yakın sanatçılara destek olmak, ve mesela neden sadece müzik? Alişan, Demet Akalın gibilere neyin desteğini veriyorsun yahu? Neye göre seçiyorsun bu isimleri? “Şahsım”a yalakalık yapma derecesine göre mi belirlenmiş bu isimler? Ya da beden tiyatroya destek verilmedi hala mesela?

Tüm dünyada ciddi başarılı ve ünlü şarkıcılar internetten bedava konserler verdiler, hem de 10larcası. Ajda Pekkan’ın hala paraya ihtiyacı var mıymış? Demet Akalın’ın desteğe ihtiyacı vardı da nasıl açtı boğazdaki restoranı mesela? Alişan sürünüyor muydu? Milletin hastalara yardım için SMS’le gönderdiği 10TLlerin Alişan ve Demet Akalın gibilere gitmesi bana dokundu açıkçası…

Lens açıları

Nasıl üçgenin iç açıları toplamı 180 dereceyse, lenslerin de… Lenslerde de… Açı… Neyse bağlayamadım.

Lenslerde odak mesafesi kadar kapsadığı görüş açısı da önemli. Üreticiler lenslerin kapsadığı açıyı veriyorlar ama burada şuna dikkat etmek lazım: Bu açı diyagonaldeki açıyı gösterir, yatay veya düşeydekini değil. Örneğin Olympus 7-14mm f2.8 Pro lensin görüş açıları 114-75 derece olarak veriliyor. Canon EF 16-35mm f4 L IS USM için hem yatay hem düşey hem de diyagonal açıları vermiş (16mm’de 98, 74 ve 108, 35mm’de 54, 38 ve 63 olarak).

Herkesin bildiği gibi (!) görüş açısı formülü şu:

Bu size açıyı radyan olarak veriyor, dereceye çevirmek için 180’le çarpıp pi sayısına böleceksiniz.

d: Boyutlardan biri (yatay, düşey veya diyagonal boyut)

f: Odak mesafesi

Kolay aslında. Excel’de bir formül yazıp şak diye bulabilirsiniz bunu. Hatta bakın ben buldum bile:

Örneğin Canon 6D üzerinde (tam kare algılayıcılı) 16mm lensin görüş açıları yatayda 97, düşeyde 74 ve diyagonalde 107.

Peki neden yatay ve düşey verip geçmiyor firmalar, neden bazıları sadece diyagonal verirken bazıları her 3 boyutu da veriyor? Çünkü algılayıcıların oranları faklı olabiliyor. M43 sistemindeki algılayıcı, adı üzerinde, 4:3 orandayken diğer markaların APS-C ve tam kare algılayıcıları 3:2 oranda. Birçok orta format algılayıcının boyutu da 4:3 bu arada. Durum böyle olunca ortak paydada buluşmak adına diyagonal görüş açısı veriliyor.

Daha da açayım: Eğer Olympus E-M1 Mark II’nin 17.3x13mm boyutlarındaalgılayıcısını tam kareye büyütmek istiyorsunuz diyelim. Yatayı 36mm yaparsanız düşey 27mm olur, yani tam karenin 24mm’sinden büyük. Düşeyi 24mm’ye çekerseniz yatay 32mm olur, yani tam karenin 36mm’sinden ufak. Sebep, algılayıcı oranları.

Yukarıdaki tabloya bakın. Sarıyla boyalı hücreler sırasıyla m43’te 8mm lensin yatay ve tam kare lensin 16mm’deki yatay açıları. İkisi de 107 derece, yani m43’te 8mm lens, tam karede 16mm lensle diyagonalde aynı açıyı görüyor. Şimdi yeşik hücrelere bakın. m43 94ken tam kare 97. Yani tam kare daha yatayda geniş. Yatayda aynı açıyı yakalamak isterseniz m43’te 7.5mm lens kullanmanız gerekli.

Düşeydeyse durum tersine dönüyor çünkü m43’teki 8mm lens düşeyde tam karedeki 16mm lensten daha geniş.

Odak uzunluğu azaldıkça bu açı farkı daha da artıyor, arttıkça aradaki fark azalıyor. Örneğin E-M1 II üzerindeki Olympus 75mm f1.8 lensin görüş açıları, Canon 6D üzerindeki Sigma 150mm f2.8 makro lensin açılarına çok çok yakın. Grafikle anlatacak olursak:

Göreceğiniz üzere, odak mesafesi arttıkça görüş açısı arasındaki fark önemsenmeyecek yerlere geliyor.

EE? NE YANİ?

Peki bu gerçek hayatta ne işimize yarayacak Kaptan Kirk? Burada m43 sisteminin ultra geniş açıda ufak bir dezavantajı ortaya çıkıyor: Tam karede 16mm’ye erişmek için Panasonic 8-18mm lens yetmiyor, 7.5mm’ye inen bir lens lazım (Olympus 7-14mm ya da Panasonic 7-14mm gibi). Olympus ve Panasonic 7-14mm lensler en geniş açıda yatayda tam karede 14.5 derece civarına denk geliyor. Sadece 14.5 mm olsa gene dert olmayacak, ama algılayıcı boyutu ufaldıkça geniş açı lens yapmak da zorlaşıyor çünkü Olympus 14mm’yi görmek için 14 değil 7mm lens tasarlamak zorunda. Evet, Olympus 7-14mm lens gerçekten de 7 mm’den başlıyor, sadece tam kare değil daha ufak bir algılayıcıyı kaplıyor. Tam karede 7 mm lens düşünsenize (balık gözü olmayacak). 7mm lens yapmak ciddi zor, bu yüzden de firmalar bazı düzeltmeleri makineye veya yazılımlara bırakıyor. Makine kendi içinde bombeliği otomatik olarak düzeltiyor ve hatta Adobe’nin yazılımları da bu düzeltmeleri otomatik olarak uyguluyor! Böyle olunca kenarlardan biraz kırpıyorlar, ve senin fotoğraf 15 derece civarına çıkıyor. Luminar, On1 gibi bu düzeltmeleri otomatik yapmayan programları kullanırsanız sorun yok ama Adobe’nin yaygınlığını düşünürseniz…

Gerçi EF 16-35mm f4 L IS USM içinde bombelik düzeltmesi yaparsanız açı biraz değişiyor.

PEKİ ALMAYALIM MI M43?

Bunu göstermek için Olympus 7-14mm f2.8 Pro ve Canon EF 16-35mm f4 L IS USM’yi kısaca karşılaştıralım. Önce en geniş açılarda (Olympus 7mm, Canon 16mm):

Oslo Belediyesi binası. Soldan sağa Canon f4, Olympus f2.8 ve Olympus f4. Büyük hali için üzerine tıklayın.

Aradaki açı farkını az çok buradan görebilirsiniz. Şimdi %100 hallerine bakalım (makine çıktısı JPEGler):

Köşe:

İki makine de 20MP, hatırlatırım.

Canon’u 28mm’ye, Olympus’u 14mm’ye aldım, Canon f4’te Olympus f2.8 ve f4’te:

En soldaki Canon, diğer ikisi Olympus. Dikkat ederseniz orta bölgede sorun yok, detaylar yerli yerinde (adamın ç.kü mükü hep belli). Kenara gelince bariz fark oluyor: Olympus belirgin şekilde daha iyi. Canon en açık diyaframda kenarlarda Olympus’un gerisinde kalıyor, ki Olympus’un Pro lenslerinin özelliği de budur: Olympus Pro lenslerden daha keskin “zoom” lens bulursunuz ama her diyaframda her odak uzunluğunda bu performansı veren lens bulmak cidden zordur. Dikkat edin, 7-14mm f2.8 lens f2.8’de bile her odak mesafesinde dengeli bir performans sunuyor. Canon’un yeni 16-35mm f2.8L III’ü böyle mesela ama onun da fiyatı belli. Elimdeki Canon EF 16-35mm f4 L IS USM de müthiş bir lens ama Canon bu lensi geniş açıda iyi performans vermesi için tasarlamış belli ki. Aslında 35mm’de de fena değil ama en geniş diyaframda en iyi performansı 16-24mm arasında veriyor.

Başka bir örnek. Bu sefer Olympus f5.6 Canon f8’de. İkisi de en geniş açılarda:

Üstteki sıra Canon, soldaki kolon makine çıktısı JPEGler ve sağdakiler ACR çıktısı

%100 yaklaşırsak:

Canon 6D’nin varsayılan JPEG modunda çok hafif gürültü azaltma var. %100 yaklaşıp monitörün dibine girmezseniz farkedemiyorsunuz. Bunun dışında, 6D’nin baz ISO’daki performansını ben çok seviyorum. Gölgeleri 5 durak açınca ortalık darmadağın oluyor ama 2-3 durağa kadar fena değil.

Neyse, arada deli fark göremiyorum ben.

Karşıdan gelen güçlü güneşte nasıl davranıyorlar bakalım:

Canon’da sol-altlarda bir “blob” var. Olympus’ta da sağ-üst köşede bir sahte gökkuşağı var gibi

Büyük hallerine bakarsanız Canon’un karşıdan gelen ışığa karşı dayanıklılığı az gibi düşüneceksiniz, ama biraz detaya girelim:

Olympus’ta f2.8’de bir sıkıntı olmuş, odak %100 doğru değil. A4 baskı alırsınız ama daha büyük baskılarda sıkıntı çıkar. Keşke 2-3 fotoğraf çekseymişim burada.

f4’te de detaylara girince Canon biraz daha iyi. Hatta kenarlara gittikçe Canon’un daha iyi olduğunu açıkça görebiliyoruz ama orta bölgede de Canon biraz daha iyi.

Belki Canon tasarımcıları “karşıdan gelen ışıkta sol alttaki gibi bir hale olsun ama kontrast da azalmasın detaylar da azalmasın” diye düşündüler, bilemiyorum. Olympus da kötü değil, ben karşıdan gelen güçlü ışık karşısında çooook daha kötü davranan lensler gördüm.

Bir de, Canon ters ışıkta daha çabuk kararıyor (A modunda).

Son olarak iki lense f8’de bakalım:

Sağdaki Olympus’ta ortada oluşan morluğa dikkat

Olympus’ta f8’de orta bölgede çirkin bir morluk oluşmuş. Daha önce hiç farketmemiştim çünkü bu kadar güçlü güneşe karşı f8’de çekim yapmamışım demek ki…

Nevet, karşıdan gelen ışığın kazananı Canon.

Bir örnek daha:

Hangisi daha iyi siz karar verin.

İkisini de 28mm eşleniğe alırsak:

Bu en sol kenar. Solda Canon sağda Olympus. En geniş diyaframlar.

Gene 28mm’de Canon’un eksik tarafı görünüyor ve gene Olympus’un güçlü olduğu taraf… Olympus 14mm’de (28mm eşlenik) f2.8’de bile Canon’un f4’ünün önünde. Bu fark yazılımla veya 50MP algılayıcı ile çözülmez. Orta bölgede Canon biraz daha iyi ama çerçevenin tamamını göz önüne alırsanız Olympus çok daha iyi. F8’de bu fark kalmıyor.

SONUÇ

Sonuçta, elinizde m43 gövde varsa Olympus 7-14mm f2.8 ya da Panasonic 7-14mm f4 veya Panasonic 8-18mm f2.8-4 alın, Canon varsa ve Canon’u seviyorsanız EF 16-35mm f4 L IS de müthiş bir lens (özellikle geniş açıda). Özellikle düşük ISOlarda kalacaksanız hiç kimse “bu tam kare ile çekilmiş” ya da “ufak algılayıcı abi bu” diyemez, aralarındaki fark o kadar az. Olympus lens, her Pro lenste olduğu gibi, çok dengeli. Her odak uzunluğu ve diyaframda çok iyi performans vermek üzere tasarlanmış. Canon lens daha çok geniş açıda başarılı ve o kadar seneye rağmen hala piyasadaki en iyi değişken odaklı süper geniş açılı lenslerden biri.

Ultra geniş açıda m43 sisteminin yatayda ufak bir dezavantajı var, diğer yandan düşeyde biraz avantajı var.

“Hangisi keskin” diye düşünmeyin, hangisini beğeniyorsanız onu seçin.

Son Sıcak

Yazıya efsane bir gitar solosuyla son verelim. David Dilmour’dan daha önce bahsetmiştim. Bilmeyen için özetleyeyim: Kendisi dünyanın en iyi birkaç gitaristi, söz yazarı ve şarkıcısından biri. Pink Floyd’un en efsane şarkılarının arkasındaki adamlardan. Konserlerine gidip kendinden geçmeyen yok, tabi bu müzik tipini seviyorsanız.

Aşağıdaki şarkı, aramızdan ayrılan arkadaşların hatıranızda nasıl yaşadığıyla ilgili. Biraz romantik, biraz melankolik. Gilmour’un sesi gene büyülü. Yanındaki Cosby ve Nash de 80 öncesinin önemli gruplarından Crosby, Stills, Nash & Young’ın Crosby ve Nash’i. Şu anda birbirlerinden nefret ediyorlar 🙂 ama o gün o konserde aralarında sıkıntı yokmuş demek ki.

Gilmour’un şarkıda 2 solosu var ama asıl efsane solosu 4 dakika 55. saniyeden sonra başlıyor. Tavsiyem, eğer bu tip müziği seviyorsanız, baştan sona dinlemeniz. Gilmour gene gitarındaki 6 telle bize birşeyler anlatıyor ve cidden büyülü çalıyor. Crosby ve Nash’in yüzlerindeki ifadelere de dikkat edin, hayranlıklarını anlayacaksınız.

Kayıt ol
Notify of
guest

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

3 Yorum
En eski
En yeni
Inline Feedbacks
View all comments
Yunus Bulat

Emeğinize sağlık hocam. Keyifle okudum. Nihai sonuç olarak, artık ekipmanlar arasındaki çıktı farkları normal bir bakış açısıyla fark edilemeyecek düzeyde diye düşünüyorum bende. İnsan hangisiyle mutluysa onunla ilerlemeli sanırım ☺️ O kadar hızlı gelişiyor ve o kadar hızlı ürünler üretiliyor ki… Ekonomik durumlardan ötürü fiyat performans ikilisine göre hareket etmek hayati bir zorunluluk oluyor 😇 43 sistemlerde kendimi tedirgin hissediyorum. Belki de çok vakit geçirmediğim içindir. Full Frame hala daha güvenilir hissettiriyor 🙈

Osman Erenler

Teşekkür ederim Ertan Hocam. Fevkalde faydalı bir yazı olmuş. Çok yararlandım. Oly. 7-14 f4 ü hâlâ çok severek kullanıyorum. Bunun için de ayrıca teşekkür ederim.🙂

Omardaing

Eskiden film boyutuna göre sistem baştan aşağı yeniden tasarlanırmış. Odaklar ona göre ayarlanır makineler ona göre yapılırmış. Şimdiki gibi karmaşık değilmiş. Lensin üzerinde 18mm yazıyor, tam karşılığı 27mm diyorlar ama tam kareye takınca da 27mm veriyor 🙂 o zaman kolaya kaçma apsc sistemini ona göre yap lensin üzerinde de 27mm yaz 🙂