Objektiflerdeki tozlar ve çizikler: Ne kadar korkmak lazım?

Objektiflerde toz olur, normaldir. Tozsuz objektif yok. Sıfır olarak satın aldığınız, yepyeni lenslerde bile toz olabilir. Sıfır tozlu bir lens istiyorsanız Nasa’ya rica edin uzayda lens üretim tesisi kursun 🙂

Lense toz girer, hatta tozsuz lens yok bile diyebilirim. Hatta sabit lensli fotoğraf makinelerinde bile toz olabiliyor:

Sony RX100 ve içindeki toz

Sony RX1’in lensindeki tozlar

Yepyeni bir Sony RX1 II’nin lensindeki tozlar

Yukarıda hep Sony örneği verdim ama Panasonic LX100’de de, Canon G1X’te de, Nikon P900’de de böyle durumlar olabilir. Bir örnek daha:

Fujifilm X10’un lensi. Ortadaki iki noktaya dikkat.

Hatta ve hatta, toz ve nem geçirmez diye satılan birçok lenste bile toz görebilirsiniz:

Nikon 24-70mm f2.8G, birkaç sene kullanımdan sonra

Şimdi şunu yapın: Elinizde manuel bir lens varsa diyaframını sonuna kadar açın (mesela 50mm f1.8’in diyaframını f1.8’e getirin). Ön ve arka kapağını çıkarın, karanlık bir odaya/banyoya girin, cep telefonunuzun arkasındaki feneri lensin arkasından tutun ve lense ön tarafından bakın. Bir toz demeti size bakıyor olacak:

Evet, lenslerin içlerinde de tozlar var. Hatta “toz-nem geçirmez” lenslerde bile toz olabiliyor. Özellikle değişken odaklı lenslerde (mesela 24-70mm) lensin içine toz girmesini engellemek imkansıza yakın (hiç olmadı dönen halkalardan girer).

NE KADAR TOZ KÖTÜ? TOZUN OLDUĞU YER ÖNEMLİ Mİ?

Peki hangi tür tozdan çekinmek lazım? Ya da, ne kadar toz fotoğrafı etkiler? Cevap aslında basit, ama aslında biraz karışık. Basit, çünkü cevap şu: Fotoğrafı adam gibi etkileyecek toz miktarı, eğer tozlar lensin içindeyse, yarım kilo falan. Evet abarttım ama lensin iç elemanlarında 25-30 parça toz görseniz bile bunlar büyük ihtimalle fotoğrafa ya yansımayacak ya da çok çok az yansıyacak (f16, f22 gibi diyafram değerlerinde). Lensin içini neredeyse tozla doldursanız çözünürlük anca etkilenmeye başlar. Tozun aşırı fazla olmasının ilk etkileyeceği şey karşıtlık (kontrast) olur, fotoğrafınız daha az kontrastlı çıkar. İçinde aşırı miktarda toz olan lensleri, eğer lensi temizlemeyecekseniz, almamaya çalışın. Peki “aşırı” derken ne diyorum? Mesela:

Bu gerçekten de aşırı bir örnek, kimse size böyle bir lensi satmaz merak etmeyin 🙂 Daha mantıklı bir örneğe geçersek:

Yukarıdaki lens artık “çok tozlu” kategorisinde. Böyle bir lens görsem açıkçası rahatsız olurum, ama… Aması ne? Aması şu: Bu haldeki lens bile fotoğraf kalitesini çok ciddi etkilemeyecek! Elbette etkileyecek, ama fotoğrafın her yerinde yukarıda gördüğünüz tozları görmeyeceksiniz. Belki çok büyük tozların düştüğü yerde biraz bulanıklık olacak, belki biraz kontrast düşüşü olacak, o kadar. Diyaframı kısmazsanız onu da çok göremeyeceksiniz ya, neyse….

Çirkin görünen bir tozlu lens daha

Yukarıdaki lens size tahminen f5.6’ya kadar çok dert olmayacak, f8’de “belki” etkisini göreceksiniz, en büyük sorun f11’den sonra çıkacak.

Benzer bir durum daha. f11’e kadar bu tozların etkisini görmek zor

Telefoto lenslerde bu tozların etkisini görmek biraz daha zor ama tahminen bu tozlar f11de belli olacak

Burada biraz daha büyük parçalar var gibi.

Düzgün dağılmış tozlar aman aman dert değil ama yukarıdaki gibi tek tük büyük parçalar fotoğrafı biraz daha etkiler.

Bu şekilde tek bir parça tozun fotoğrafı nasıl etkileyeceği tartışılır.

Eski lenslerde toz olması normal. Arkadan ışık tutarsanız normalde görünmeyecek tozlar da böyle gözünüzü korkutacak şekle bürünebiliyor.

Peki tozun nerede olduğu önemli mi? Kişisel tecrübem şu şekilde: Tozlar ve ufak lekeler, ve hatta ucak çizikler objektifin ön elemanındaysa fotoğrafı çok çok çok az etkiliyorlar. İç elemanlardaki ufak tozlar da hemen hiç önemli değil, hatta ben normal ışıkta (arkadan tutulan spot ışıkta değil) 10 parçaya kar toz görürsem çok önemsemiyorum.

Ön elemandaki ufak, ve hatta derin çizikler bile çoğu zaman fotoğrafı etkilemeyecek. Derin ve büyük çizikler genelde karşıdan veya yandan gelen güçlü ışıkta fotoğrafı yansıma olarak etkiliyor.

Asıl dert arka elemanda… Yani objektifin arka elemanında. Buradaki büyük lekeler, çizikler fotoğrafı çok daha fazla etkiliyor. Özellikle bu dertler arka elemanın kenarlarına yakınsa düşük diyafram değerlerinde bile fotoğrafta lekeler görülebiliyor.

İlk versiyon Canon 85mm f1.2L

Bu tozlar ön elemanda olsa çok dert etmeyin, ama arka elemandakiler daha etkili. Gerçi yukarıdaki lensteki tozlar çok büyük değil, sadece alt tarafa yakın bir çizik ya da kıl beni kıllandırıyor.

PEKİ NE YAPMAK LAZIM?

Lensi sabit makinelerde, toz/nem geçirmez olduğu söylenen profesyonel lenslerde bile toz oluyorsa, ne yapmak lazım?

Herşeyden önce 3-5 toza kafayı takmamayı öğrenin. Aşağıda bazı bağlantılar verdim, oradaki örneklere bakın ve göz korkutan tozların bile fotoğraf beklediğiniz kadar etkilemediğini görün.

İkincisi tozlu ortamlarda objektif değiştirmemek ve kaliteli filtre kullanmak da engelleyici çözümlerden biri.

Üçüncüsü, çok tozlu ortamlarda lens koruyucusu kullanmak faydalı olabilir.

Dördüncüsü objektifin ön ve arka camını olabildiğince temiz tutmaya çalışın.

Objektifin ön camını çiziklerden korumak için lensi çantaya koyarken mutlaka kapağını ön ve/veya arka takın, kullanırken de olabildiğince güneşlik (parasoley) ile kullanın. İlla filtre kullanacaksanız da kaliteli bir filtre kullanın ki fotoğraf kalitesi bozulmasın. Bu arada filtrelerin çoğu ön camdan daha kolay çizilir (Sigma’nın Ceramic filtreleri buna istisnalardan biri), bunu da unutmayın.


ARA SICAK

Yukarıdakilerin hiçbiri olmazsa şöyle şeyler de deneyebilirsiniz:

Ama unutmayın, 7 kez okuyacaksınız. Yukarıdakinin benzeri daha dolu “kurtarıcı” tarif var. Mesela birisinde 11 adım ileri, 11 adım sağa 11 adım sola yürüyüp her adımda bir farklı bir laf etmen lazım. Bir adımı şaşırdın mı bittin!

Ya da çabuk tesir eden aşk duasına mı ihtiyacınız var? Aha:

Bunu da 3 adımda söyleyeceksiniz. Eğer tutmazsa 4 adımda da deneyin, ne bileyim belki öyle tutar? Tutarsa bana da iki dua edersiniz artık (ya da üç?). Sayı önemli arkadaş! Dua için hesap numarasını veriyorum: ………

Düzenbazlar her yerde… İlk 4 Halife’yi bırak, Hz. Muhammed’in bile kendi üzerine almadığı Gavs, Bediüzzaman, Kainat İmamı gibi sıfatları kendilerine layık görenler ayrı birşey, bir de onların peşinden koşanlar… Biliyorum bu siteyi okuyanlar arasında bu bahsettiğim gibi insanlar da var (Gavs? Orda mısın?), kafanızı biraz kaldırıp etrafa bakın. Tevbe 31’i okuyun mesela (Diyanet’in çevisiri):

(Yahudiler) Allah’ı bırakıp, hahamlarını; (hıristiyanlar ise) rahiplerini ve Meryem oğlu Mesih’i rab edindiler. Oysa, bunlar da ancak, bir olan Allah’a ibadet etmekle emrolunmuşlardır. O’ndan başka hiçbir ilâh yoktur. O, onların ortak koştukları her şeyden uzaktır.

Sen Hz. Muhammed’in bile kendi üzerine almadığı sıfatları kendine nasıl yakıştırırsın? Eyyyyyy bilmemne, sen kimsin ya? Biz ne aldatan ne aldatılan olduk… Ama aynı zamanda milletçe aldatıldık, inandık, safmışız… Tamam mı!


YENİ VEYA İKİNCİ EL OBJEKTİF ALIRKEN

İkinci el lens alırken de ben olsam 10 parça ufak toza kadar pek sesimi çıkarmazdım ama tabi bu size kalmış birşey. Toz/lekeler büyükse, arka elemandaysa, veya lensin içi aşırı tozluysa pazarlık yapmaktan çekinmeyin. Bu şekilde “kusurlu” lenslerin piyasa ortalamasının biraz altına satılması normal birşey. Ölücü olun, “öğrenciyim abi” veya “ciddi alıcıyım” deyin demiyorum ama mantıklı bir indirim beklemek sizin hakkınız.

Geçen yıllar içinde lensin içindeki 2-3 ufacık toz için sattığım lensi geri gönderenler; lensin ön elemanında normalde görülemeyecek ufacık çiziği spot ışıklarla bulup ödediği paranın yarısını geri isteyenler; tepedeki spot ışıklarının yansımalarını toz veya çizik sanıp “vay sen bana ayıplı mal sattın” diyenler oldu (hepsi Norveç’te). Kendi gördüğüm tozları vs.. zaten fotoğraflarda gösteriyorum da, görmediklerimi nasıl göstereyim 🙂 En iyisi, satarken görebildiğiniz kusurları ilana açık açık yazmak. Böyle yaparsanız lensi alan kişi bunları kabul edip almış olur, sonradan dert yaşamazsınız.

Sıfır objektif alıyorsanız durum biraz daha farklı. Dediğim gibi, sıfır tozlu lens bulmak cidden zor ama lensin iç elemanlarında belirgin ve büyük toz taneleri varsa lensi geri verin derim. Hele camlarda çizik varsa hiç beklemeyin.

Size bu konuyu anlatan birkaç güzel bağlantı vereceğim. İngilizceniz yoksa bile sadece fotoğraflara bakarak birşeyler kapabilirsiniz:

https://wordpress.lensrentals.com/blog/2008/10/front-element-scratches/

https://www.lensrentals.com/blog/2011/08/the-apocalypse-of-lens-dust/

https://photographylife.com/what-to-do-with-dust-inside-lens

http://www.deansphotographica.com/deans_of_idaho/old_stuff_pages/dirtylenstest/dirtylenstest.html

http://kurtmunger.com/dirty_lens_articleid35.html

https://photographylife.com/the-effect-of-dust-on-lens-bokeh

https://photographylife.com/why-sensor-dust-is-more-visible-at-small-apertures

http://www.digital-photo-secrets.com/tip/1095/does-a-lens-scratch-really-impact-your-photos/

 

 

4 comments for “Objektiflerdeki tozlar ve çizikler: Ne kadar korkmak lazım?

  1. Osman Zihni ERENLER
    2018-03-05 at 11:44 am

    Çok teşekkür ederim. Fevkalade yararlı bir yazı oldu. Çünkü ben bu toz ve çizikleri dert ediyordum. Ama artık bunu kafama takmayacağım.

  2. @kartonomuz
    2018-03-07 at 12:36 pm

    Teşekkürler, çok faydalı bir yazı olmuş. Artık 2. el lens alırken daha kolay fiyat kıracagız 🙂 Ooo, hocam, bir sürü toz var bunda, bak istersen deyip ışığın yansımalarını toz diye yutturabiliriz :))))

    • ErtOzt
      2018-03-07 at 2:00 pm

      Len yapma öyle şeyler 🙂

  3. Osman Gökhan
    2018-03-13 at 2:00 pm

    Peki ön camda çizik varsa bir çözüm var mı… ya da ciddiye almamalı mıyız… mesela ön camında ufacık çizik olan bir lens buldum, normal piyasasından 500 ₺ daha hesaplı (1400 yerine 900)… Ama objektifin ön camının sağ üst kısmında küçük bir çizik var, satan kişi de zaten belirtmiş… Aslında sensöre bakan kısmı temiz, sadece kenara yakın bir noktada çizik var… ama yine de karar veremedim… O çizik fotoğrafa etki yapar mı diye, mesela gölge falan yapar mı? Sözün özü sizce 500 ₺ indirimin keyfini sürüp alayım mı… çünkü o çizik dışında lensin kutusu, gölgeliği var…

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.